Điện Trị Liệu

TENS GIẢM ĐAU

 

Bên cạnh tác dụng co cơ, kích thích điện thường dùng để giảm đau. Cơ chế giảm đau bằng điện đã được thảo luận trong bài khác. Nói chung cơ sở khoa học của phương pháp kích thích thần kinh bằng điện qua da  TENS (transcutanous electric nerve stimulation) là lý thuyết kiểm soát cổng về đau, do Melzack và Wall đưa ra năm 1965, và những phát triển tiếp sau. Theo đó, TENS thường được chia thành ba loại: TENS kinh điển, TENS kiểu châm cứu và TENS mạnh. TENS kinh điển có tần số cao, cường độ thấp và giảm đau qua cơ chế đóng cổng tại sừng sau tủy gai do kích thích các sợi cảm giác đường kính lớn Aβ; TENS kiểu châm cứu có tần số thấp, cường độ cao và giảm đau qua cơ chế giải phóng  β-endorphin và các morphine nội sinh khác do kích thích sợi dẫn xung động đau đường kính nhỏ Aδ; còn TENS mạnh có tần số cũng như cường độ rất cao và giảm đau qua cơ chế hoạt hóa các con đường ức chế đau hướng xuống, do kích thích tất cả các sợi Aβ, Aδ và C. Ngoài ra còn có kiểu TENS kết hợp, khi TENS kinh điển được tải nhờ tần số mang thấp, nên có thể có tác dụng tổng hợp của TENS kinh điển và TENS kiểu châm cứu.

Giảm đau qua cơ chế đóng cổng tại sừng sau tủy gai

Theo lý thuyết của Melzack và Wall, kích thích các sợi xúc giác Aβ đường kính lớn tốc độ nhanh sẽ giúp các nơ-ron trung gian phóng thích dynorphin, GABA và enkephalin để đóng cổng đau tại sừng sau tủy gai. Do đó tín hiệu đau theo các sợi dẫn đau Aδ và C đường kính nhỏ tốc độ chậm bị chặn tại tủy gai nên ít tới các trung khu thần kinh cao hơn, nên cảm giác đau giảm hoặc mất hẳn. Các xung điện độ rộng nhỏ, tần số cao và cường độ thấp từ các thiết bị TENS kinh điển có thể tác dụng qua cơ chế này. Chúng thích hợp để điều trị các tổn thương cấp, đau cấp, đau sau phẫu thuật và đau cơ xương khớp.

Quy trình điều trị dưới đây là cần thiết để thu được hiệu quả giảm đau tối đa:

  1. Cường độ dòng chỉ ở mức cảm giác, nên không gây co cơ.
  2. Độ rộng xung nhỏ, khoảng 50 - 80 μs.
  3. Tần số xung cao, khoảng 50 - 100 Hz.
  4. Thời gian mở: liên tục.
  5. Thời gian điều trị: theo nhu cầu bệnh nhân, có thể 24/24 giờ.
  6. Nếu thành công, sự giảm đau xuất hiện ngay lập tức hoặc trong vòng ít phút sau khi bắt đầu can thiệp.
  7. Nếu không giảm đau, thay đổi vị trí và cách đặt điện cực và tiến hành điều trị lại. Nếu vẫn không có kết quả, dùng cách tiếp cận khác.
  8. Bất cứ thiết bị nào có tham số thích hợp đều có thể dùng. Thiết bị nhỏ mang bên người là tiện lợi nhất (xem hình).

Một loại thiết bị có thể mang bên người.

Các phương pháp TENS khác được trình bày trong sách Điện trị liệu: Nguyên lý - Thiết bị - Thực hành đã được xuất bản.

(Trích chương 4: Kích thích điện, phần 2: Các phương pháp điện trị liệu, sách Điện trị liệu: Nguyên lý - Thiết bị - Thực hành, NXB Đại học Quốc gia TPHCM, 2012)

Bình luận

Nội dung: