Kỹ Thuật Thư Giãn

KỸ THUẬT TƯỞNG TƯỢNG THƯ GIÃN

 

Để tưởng tượng có hiệu quả, bệnh nhân cần ở trạng thái thư giãn. Thậm chí có nhà khoa học còn xem thư giãn là điều kiện tuyệt đối của tưởng tượng. Bệnh nhân có thể dùng tiếp cận bất kỳ nếu cảm thấy nó phù hợp với mình, nhưng các tiếp cận thụ động là thích hợp nhất. Như vậy thư giãn vừa là tiền điều kiện, vừa là hệ quả của tưởng tượng.

http://www.mind-body-medicine.com/images/self.h4.jpg

Cách tiếp cận thụ động thích hợp với tưởng tượng

Giới thiệu kỹ thuật

Cũng như các kỹ thuật thư giãn khác, phần mở đầu buổi thực hành được dành để giải thích kỹ thuật, chẳng hạn:

“Tưởng tượng là tạo dựng các hình ảnh trong tâm trí. Hình ảnh có thể dễ chịu hoặc không dễ chịu. Hình ảnh dễ chịu tạo ra cảm giác bình lặng; ngược lại hình ảnh khó chịu tạo ra cảm giác không bình yên.

Tác dụng thư giãn của các hình tượng dễ chịu một phần do tác dụng phân tán sự chú ý khỏi các ý nghĩ gây căng thẳng. Mơ mộng là một thí dụ của loại tưởng tượng này. Tuy nhiên tưởng tượng cũng giúp chúng ta tới gần hơn phần bản thể bên trong, giúp chúng ta khám phá các khả năng còn tiềm ẩn trong cơ thể và tâm trí bản thân; do đó làm cuộc sống thêm phong phú. Cách tưởng tượng như thế giầu cấu trúc hơn mơ mộng thông thường. Bạn có thể thấy nó giúp bạn thư giãn trước khi bạn bắt đầu.”

Thực hành tưởng tượng

Có nhiều cách thực hành tưởng tượng: khám phá một giác quan, tưởng tượng biểu tượng, tưởng tượng ẩn dụ, tưởng tượng màu sắc hoặc tưởng tượng hướng dẫn. Dưới đây là tưởng tượng qua khám phá các giác quan.

Khám phá từng giác quan

Một số người dễ tưởng tượng hơn người khác. Đó là một kỹ năng không chỉ phụ thuộc vào sự rèn luyện, mà còn vào một số đặc trưng nhân cách và nhận thức. Tuy nhiên, với sự giúp đỡ của một hướng dẫn viên giầu kinh nghiệm, ai cũng có thể tưởng tượng có kết quả. Trong cách thực hành này, bệnh nhân cần dùng toàn bộ năm cảm giác (thị, thính, khứu, vị và xúc giác), cùng cảm giác nhiệt độ và vận động cơ thể. Mỗi mục cần thời gian 15 - 20 giây để thực hiện.

Thị giác

Hãy tưởng tượng bạn đang nhìn thấy:

  • Một dạng hình học: vòng tròn/tam giác/hình vuông
  • Cây xoài
  • Con ốc sên
  • Thuyền buồm
  • Phím đàn piano
  • Một dải tóc óng ả

Thính giác

Cần lưu ý thường khó tượng tượng về âm thanh hơn so với hình ảnh. Hãy tưởng tượng bạn đang nghe thấy:

  • Tiếng gió luồn qua hàng cây/qua các nhánh sông/qua ống tay áo
  • Tiếng chuông điện thoại của bạn
  • Tiếng từng người quen gọi bạn
  • Tiếng móng ngựa trên các bề mặt khác nhau: mặt bê tông/cát cứng/bùn lầy
  • Tiếng loại đàn bạn thích nghe
  • Tiếng nước chảy róc rách qua khe đá

Khứu giác

Hãy chậm rãi trải nghiệm các mùi như sau:

  • Cỏ tươi
  • Va-ni
  • Mùi cơm mới
  • Mùi lửa xăng
  • Mùi bánh chưng vừa bóc
  • Mùi hoa hồng

Vị giác

Hãy tưởng tượng vị của những loại trái cây hoặc vật dụng như sau:

  • Chuối
  • Bưởi
  • Nước nho
  • Nước chanh tươi
  • Sữa chua
  • Kem đánh răng

Xúc giác

Hãy để các giác quan khác mờ dần khi bắt đầu chú ý tới xúc giác. Hãy đánh thức các cảm giác xúc giác sau đây:

  • Bắt tay
  • Chân trần đứng trên cát ẩm
  • Xe chỉ luồn kim
  • Xoa dọc cánh tay
  • Cầm viên sỏi nhẵn
  • Bước chân trên lớp vải sa-tanh/vải nhung/bao tải

Nhiệt độ

Hãy tưởng tượng cảm giác nóng và lạnh:

  • Uống ly nước nóng
  • Ánh nắng chiếu trên cánh tay trần
  • Từ căn phòng nóng nực bước vào căn phòng máy lạnh
  • Cầm cục nước đá
  • Bước vào bồn tắm đầy nước ấm

Vận động thân thể

Đây là cảm giác về vận động cơ thể trong không gian. Hãy tưởng tượng đang thực hiện các hoạt động:

  • Bơi
  • Chạy trên cỏ
  • Ném bóng
  • Trèo lên đụn cát
  • Treo áo lên mắc
  • Khuấy ly nước si-rô

Tưởng tượng bằng nhiều giác quan

Có thể tượng tượng bằng nhiều giác quan, chẳng hạn:

            “Hãy lấy loại trái cây bạn thích, chẳng hạn trái cam. Hãy cảm nhận sự xù xì của nó… trọng lượng… nhận biết hình dạng của nó… màu sắc và vết sần trên vỏ… nó cứng hay mềm?... hãy ngửi mùi hương… rồi dùng móng tay bóc lớp vỏ và tách trái cam. Hãy lắng nghe tiếng nước cam chảy mơ hồ từ múi cam bị xé. Cảm nhận mùi cam tươi mới. Tách một múi và đưa lên miệng… cắn nhẹ vào các tép cam… cảm nhận cảm giác nước cam tươi chảy trên mặt lưỡi… cảm nhận hương vị viên mãn của trái cam…”

Kết thúc

Buổi thực hành dần đi tới hồi kết. Đầu tiên, cần làm mờ dần các hình ảnh. Sau đó bệnh nhân chậm rãi hướng sự chú ý tới căn phòng đang nằm hoặc ngồi thực hành và từ từ mở mắt. Trong vài phút tiếp theo, nhẹ nhàng vận động và kéo giãn tay chân trước khi quay về trạng thái tỉnh táo hoàn toàn.

(Trích chương 33: Tưởng tượng, phần 5: Tâm lý lâm sàng trong vật lý trị liệu, sách Vật lý trị liệu: Nguyên lý và Thực hành, sắp xuất bản)

Bình luận

Nội dung: