Phương Pháp Khác

HƯỚNG DẪN ĐIỀU TRỊ ĐỐI VỚI XOA BÓP

 

Để xoa bóp phát huy tác dụng, nhà trị liệu cần có kiến thức về giải phẫu, nhất là vùng được xoa bóp. Sinh lý và sinh lý bệnh của vùng can thiệp và toàn cơ thể cũng cần được xem xét. Ngoài việc thành thạo nguyên lý và kỹ thuật xoa bóp, nhà trị liệu cũng cần các đức tính như kiên nhẫn và tận tụy với bệnh nhân, cả bằng lời nói và hành động.

Công cụ quan trọng nhất trong xoa bóp là bàn tay của nhà trị liệu. Chúng cần sạch, ấm, khô và mềm mại. Móng tay cần được cắt ngắn. Rửa sạch tay trước và sau xoa bóp là yêu cầu bắt buộc. Nếu hai bàn tay bị lạnh, cần ngâm trong nước ấm hoặc chà sát chúng với nhau.

Tư thế của nhà trị liệu cũng rất quan trọng. Tư thế đúng cho phép thư giãn, giảm mệt mỏi, cho phép các chi và cơ thể vận động tự do. Nó cũng giúp giảm đau lưng. Trọng lượng cơ thể cần được đặt trên hai chân với tư thế thân hợp lý. Khi xoa bóp một vùng rộng, trọng lượng cơ thể chuyển từ chân này sang chân khác. Bàn tay cần dễ dàng vươn tới vùng can thiệp xa nhất. Tư thế tốt cho phép dùng áp lực và vỗ theo nhịp thỏa đáng khi thực hành (hình 1).

http://www.qualitymassagetherapy.co.uk/wp-content/uploads/2011/06/massage-hands-41.jpg

Hình 1: Tư thế nhà trị liệu khi xoa bóp.

Cần lưu ý các khía cạnh sau khi tiến hành xoa bóp:

  1. Điều chỉnh áp lực theo loại và lượng mô vùng xoa bóp, cũng như bệnh lý của bệnh nhân. Áp lực cần xuất phát từ nhà trị liệu, qua phần mềm bàn tay để tác động lên các vòng tua trên cơ thể bệnh nhân.
  2. Nhịp điệu phải đều đặn và ổn định. Thời gian cho mỗi động tác và thời gian giữa các động tác cần như nhau.
  3. Thời gian xoa bóp phụ thuộc vào bệnh lý, kích thước vùng can thiệp, tốc độ vận động, tuổi, khối lượng và điều kiện của bệnh nhân. Cần theo dõi phản ứng của bệnh nhân để xác định thời gian cần điều trị. Xoa bóp lưng hoặc cổ cần khoảng 15 - 30 phút, trong khi xoa bóp các khớp lớn (như vai hoặc hông) cần không quá 10 phút cho từng khớp.
  4. Nếu chi bị sưng, cần xoa bóp vùng gốc chi trước. Điều đó giúp tăng dòng bạch huyết ở đầu gần. Khi xoa bóp tới vùng ngọn chi, các dịch sẽ luân chuyển tốt hơn do sức kháng tại vùng gốc chi đã giảm. Kỹ thuật này được đặt tên là “hiệu ứng thông thường”.
  5. Xoa bóp cần không gây đau, ngoại trừ xoa bóp ma sát. Không dùng lực mạnh đến mức làm mất màu da.
  6. Nói chung cần xoa bóp dọc các sợi cơ (hình 2).
  7. Trong một lần xoa bóp, cần bắt đầu và kết thúc với kỹ thuật vuốt. Sau đó tăng dần mức năng lượng trước khi giảm dần để kết thúc.

http://www.stagneschiro.com/~stagnesc/Images/St%20Agnes_Chiropractic_Remedial_Massage.png

Hình 2: Xoa bóp được tiến hành dọc theo sợi cơ.

  1.  Nhà trị liệu cần có tư thế tốt, không phải vươn hoặc với tay; bệnh nhân cần cảm thấy thoải mái, thư giãn và ấm.
  2. Nâng phần cơ thể can thiệp khi cần thiết (hình 3).

http://www.studydiscussions.com/wp-content/uploads/2009/11/Therapeutic-Massage.gif

Hình 3: Nâng vùng can thiệp khi cần thiết.

  1. Cần dùng chất bôi trơn vừa đủ để bàn tay có thể di chuyển thuận lợi trên da, trừ khi cần xoa bóp ma sát.
  2. Quy trình cần bắt đầu với động tác xoa chất bôi trơn trên toàn bộ bề mặt vùng cần can thiệp.
  3. Mỗi động tác cần bắt đầu từ khớp hoặc ngay dưới khớp (trừ khi xoa bóp khớp là chống chỉ định) và kết thúc phía trên khớp sao cho các động tác phủ lên nhau.
  4. Áp lực bàn tay cần tác dụng dọc theo dòng bạch huyết; còn khi đưa tay về, áp lực phải bằng không. Nói cách khác, áp lực phải có tính chất hướng tâm (hình 4).

https://encrypted-tbn2.google.com/images?q=tbn:ANd9GcRkdupfDTFBZphSFAMCDpDo9-gt1_h8HwjgK9Si6vP72wMA8SZrPw

Hình 4: Áp lực bàn tay cần có tính hướng tâm.

  1. Cần điều chỉnh áp lực bàn tay phù hợp với kiến trúc lồi lõm của vùng cần xoa bóp.
  2. Tránh vùng rạn xương hoặc đau khớp nếu có thể.
  3. Mọi động tác phải nhịp nhàng. Động tác có áp lực cần kết thúc với sự giảm dần áp lực theo nửa vòng tròn nhỏ để nhịp độ không bị ngắt quãng do một động tác đưa tay ngược lại đột ngột.

TRANG BỊ

Giường

Giường cứng, dễ tiếp cận từ cả hai phía, là phù hợp nhất. Độ cao của giường cần thuận tiện với nhà trị liệu và có thể điều chỉnh được. Để tiện giữ vệ sinh và ít bị nhiễm khuẩn, giường cần có lớp phủ bằng chất dẻo dễ rửa. Giường nên có nệm để tạo sự dễ chịu cho bệnh nhân.

Khăn và gối

Bệnh nhân cần được đắp khăn, chỉ để hở phần cần xoa bóp. Khăn cũng dùng để lau chất bôi trơn và quấn quanh cơ thể để bệnh nhân không tiếp xúc trực tiếp với bề mặt chất dẻo (nên lạnh) của giường xoa bóp. Gối dùng để trợ giúp bệnh nhân.

Chất bôi trơn

Một số chất bôi trơn thường được dùng trong xoa bóp để giảm ma sát giữa bàn tay và bề mặt da. Nếu bệnh nhân có mồ hôi dầu, cần rửa sạch mồ hôi trước khi dùng chất bôi trơn. Khi xoa bóp ma sát thì không dùng chất bôi trơn. Cồn có thể dùng để rửa chất bôi trơn sau xoa bóp.

CHUẨN BỊ BỆNH NHÂN

Tư thế bệnh nhân có vai trò quan trọng trong xoa bóp. Bệnh nhân cần có tư thế thư giãn và thoải mái. Nằm là tư thế tốt nhất vì cho phép trọng lực trợ giúp dòng bạch huyết lưu thông. Có thể dùng gối dưới đầu và gối (khi bệnh nhân nằm ngửa) hoặc dưới bụng và bàn chân (khi bệnh nhân nằm sấp) để hỗ trợ, giúp bệnh nhân thêm thoải mái.

(Trích chương 26: Xoa bóp trị liệu, phần 4: Trị liệu bằng tay và một số phương pháp khác, sách Vật lý trị liệu: Nguyên lý và Thực hành, sắp xuất bản)

Bình luận

Nội dung: